Çatı

Çatı nedir?

Çatı, bir yapının en üst kabuğunu oluşturan; yağmur, kar ve rüzgar gibi dış etkilere karşı binayı koruyan, yükleri taşıyarak suyu denetimli biçimde tahliye eden yapı elemanıdır. Taşıyıcı konstrüksiyon, buhar kesici, ısı yalıtımı, su yalıtımı, havalandırma boşluğu ve kaplama örtüsünden oluşan katmanlı bir sistemdir.

Çatı, yalnızca üstteki kiremit örtüsünden ibaret değildir; suyu, ısıyı ve nemi birlikte yöneten katmanlı bir sistemdir. Konut, işyeri ve endüstriyel yapılarda; yeni inşaatın son kabuğu olarak, eski çatının aktarılmasında ya da su sızıntısı, ısı kaybı ve kiremit kaymasının giderilmesinde uygulanır. Eğimli (oturtma, beşik, kırma) ve düz çatı tipleri, kiremit, metal, shingle ya da membran örtülerle bölgenin iklimine ve yapının taşıyıcı sistemine göre farklı biçimlerde kurgulanır.

Çatı nasıl uygulanır?

1. 1

   Taşıyıcı duvar veya betonarme döşeme üzerine yastık kirişleri yerleştirilerek konstrüksiyonun oturacağı taban hazırlanır.

2. 2

   Bırakma kirişleri, dikmeler, orta aşıklar ve mahya aşığı kurulup göğüsleme ve kuşaklarla makaslar rijitleştirilir.

3. 3

   Makaslar yaklaşık 2 ile 2,5 metre aralıkla dizilir, üzerlerine 40 ile 60 santimetre arayla mertekler çakılır.

4. 4

   Merteklerin üzerine örtü altı kaplaması (OSB veya rende tahta) döşenerek düzgün bir yüzey elde edilir.

5. 5

   Kiremit altı su yalıtım membranı, sıralar 10 santimetre bindirmeli ve eğim yönünde suyu dışarı yönlendirecek şekilde serilir.

6. 6

   Isı yalıtımı ve havalandırma boşluğu gerektiren detaylarda soğuk çatı prensibine göre nefeslik ve hava kanalı bırakılır.

7. 7

   Kiremit lataları çakılıp örtü malzemesi alttan üste doğru, saçaktan mahyaya bindirmeli olarak döşenir.

8. 8

   Mahya, dere, baca dibi ve saçak birleşimleri özel parça ve harçla kapatılıp su geçirmez hale getirilir.

9. 9

   Oluk, dere ve iniş boruları takılarak yağmur suyunun denetimli tahliyesi tamamlanır.

Çatı eğimi kaç derece olmalı?

Çatı eğimi bölgenin iklimine ve örtü malzemesine göre belirlenir. Ilıman bölgelerde genellikle 30 ile 33 derece arası eğim yeterliyken, yoğun kar alan yüksek rakımlı yerlerde kar yükünün azalması için 40 ile 45 derece arası dik eğimler tercih edilir. Her kaplama malzemesinin su tahliyesi için gerektirdiği minimum eğim farklıdır; eğim bu sınırın altında kalırsa su yüzeyde göllenir, kiremit altına sızar ve eriyen kar suyu içeri damlar.

Kiremit altı membran neden gerekli?

Kiremit altı membran, kiremitin altından sızan ve rüzgarla sürüklenen suyu tutup dışarı yönlendiren ikinci bir su bariyeridir. Kiremit tek başına tam sızdırmazlık sağlamaz; şiddetli yağmur ve rüzgarda su ekleri zorlar. Membran, sıralar eğim yönünde ve enden boydan 10 santimetre bindirilerek, ek yerleri şaşırtmalı gelecek biçimde serilir. Uygulanacak yüzeyin temiz ve kuru olması, membranın tutunması ve uzun ömürlü çalışması için şarttır.

Çatıda havalandırma ve soğuk çatı neden önemli?

Havalandırma, çatı katmanları arasında biriken nemi tahliye ederek yoğuşmayı ve ahşabın çürümesini önler. Gece gündüz sıcaklık farkının yüksek olduğu bölgelerde, örtü ile yalıtım arasında hava boşluğu bırakan soğuk çatı prensibi yapının ömrünü uzatan kritik detaydır. Saçak ve mahyaya konumlanan nefeslikler hava akışını sürekli kılar; bu boşluk kapatılırsa nem içeride hapsolur ve zamanla yalıtım ile taşıyıcı ahşap zarar görür.

Çatı yapımında sık yapılan hatalar nelerdir?

En sık hatalar yetersiz eğim, hatalı bindirme ve havalandırmanın atlanmasıdır. Eğimin malzeme sınırının altında bırakılması suyun göllenmesine ve yosunlaşmaya yol açar. Membranın az bindirilmesi ya da su akış yönüne ters serilmesi sızıntı üretir. Baca dibi, dere ve saçak birleşimlerinin özensiz kapatılması çatının en çok su alan noktalarıdır. Düşük sıcaklıkta, tercihen +5 dereceden soğukta bitümlü örtü uygulamak yüzeyde çatlamaya neden olur.

Çatı hakkında sık sorulanlar